Specjalny Sprawozdawca ONZ i eksperci z Polski i zagranicy przyjadą do Warszawy. Konferencja o macierzyństwie już 3 czerwca
Dlaczego Instytut Ordo Iuris postanowił organizować konferencję pt. „Macierzyństwo w XXI wieku. Polityka wsparcia i ochrony wobec wyzwań i zagrożeń”? Jaki jest cel tej konferencji?
Macierzyństwo stanowi jedną z najbardziej fundamentalnych ról społecznych i ma kluczowe znaczenie zarówno dla dobra rodziny, jak i trwałości całego społeczeństwa. Współczesne przemiany demograficzne, gospodarcze i kulturowe sprawiają jednak, że kobiety coraz częściej spotykają się z presją utrudniającą realizację macierzyństwa, a sama rola matki bywa marginalizowana lub przedstawiana w sposób negatywny w debacie publicznej i kulturze masowej.
Dlatego Instytut Ordo Iuris, wspólnie z Międzynarodowym Centrum Badawczo-Dydaktycznym Katolickiej Nauki Społecznej Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, postanowił stworzyć przestrzeń do spokojnej, pogłębionej i interdyscyplinarnej rozmowy o współczesnych wyzwaniach związanych z macierzyństwem.
Celem konferencji jest pokazanie zarówno skutecznych modeli wsparcia rodzin i matek, jak również refleksja nad kulturowymi i prawnymi uwarunkowaniami wpływającymi na decyzje o rodzicielstwie. Chcemy rozmawiać nie tylko o polityce społecznej i rozwiązaniach finansowych, ale również o tym, jak odbudowywać kulturę szacunku wobec macierzyństwa i rodzicielstwa.
Konferencja ma także wymiar międzynarodowy. Udział ekspertów z Polski i zagranicy pozwoli spojrzeć na te zagadnienia z różnych perspektyw prawnych, społecznych i kulturowych. Szczególnie istotna będzie obecność Specjalnego Sprawozdawcy ONZ ds. przemocy wobec kobiet i dziewcząt, pani Reem Alsalem, która odważnie podejmuje na forum międzynarodowym kwestie związane z ochroną kobiet i dzieci, także w kontekście surogacji.
Naszym celem jest również stworzenie przestrzeni do wypracowania konkretnych rekomendacji i kierunków działań, które mogłyby przyczynić się do budowania bardziej przyjaznego środowiska dla rodzin, matek i dzieci w Polsce.
Do rozmów o macierzyństwie zaproszono polityków Prawa i Sprawiedliwości oraz Konfederacji: czy ten temat powinien zjednoczyć polską prawicę? A może nie tylko prawicę?
W mojej ocenie macierzyństwo, rodzicielstwo i dobro dziecka nie powinny być tematami partyjnymi. To kwestie fundamentalne z punktu widzenia dobra wspólnego i przyszłości całego narodu. Kryzys demograficzny, trudności młodych rodzin, problemy związane z godzeniem życia zawodowego i rodzinnego czy osłabienie społecznego prestiżu rodzicielstwa dotyczą wszystkich obywateli – niezależnie od poglądów politycznych.
Dlatego chcieliśmy zaprosić do rozmowy osoby reprezentujące różne środowiska polityczne i eksperckie, które dostrzegają znaczenie ochrony rodziny i potrzebę prowadzenia odpowiedzialnej polityki prorodzinnej. Liczymy, że wokół kwestii wsparcia macierzyństwa możliwe będzie budowanie szerokiego porozumienia społecznego.
Kto w ramach tej konferencji weźmie udział w debacie organizowanej pt. „Macierzyństwo i rodzicielstwo pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej – skuteczne modele wsparcia rodzin i matek”.
W panelu poświęconym polityce rodzinnej i skutecznym modelom wsparcia rodzin udział wezmą osoby posiadające zarówno doświadczenie eksperckie, jak i praktyczne doświadczenie w tworzeniu kierunków polityki publicznej. I tak:
Pani Mecenas Karina Bosak, adwokat i poseł na Sejm RP, od lat angażuje się w działania dotyczące ochrony rodziny, praw rodziców oraz polityki społecznej.
Pan Mecenas Rafał Dorosiński, adwokat, członek Izby Adwokackiej w Warszawie, członek zarządu Instytutu Ordo Iuris oraz członek Rady Rodziny i Demografii przy Prezydencie RP, zajmuje się w szczególności problematyką ochrony rodziny, polityki prorodzinnej i zagadnieniami związanymi z kryzysem demograficznym.
Pan Michał Kot, członek Rady Rodziny i Demografii przy Prezydencie RP, ekspert ds. demografii i współautor książki „Jak uniknąć demograficznej katastrofy”, od wielu lat analizuje przyczyny kryzysu demograficznego oraz rozwiązania stosowane w różnych państwach w celu wspierania rodzin i dzietności.
Pani Marlena Maląg, była minister rodziny i polityki społecznej, obecnie poseł do Parlamentu Europejskiego, posiada bogate doświadczenie praktyczne związane z wdrażaniem programów społecznych i rodzinnych.
Dotychczasowe formy finansowego wsparcia dzietności zawiodły. Czy to dlatego organizatorzy konferencji zaplanowali dyskusję pt. „Kulturowa afirmacja macierzyństwa – diagnoza oraz strategie pozytywnej zmiany”?
Wsparcie finansowe rodzin jest oczywiście bardzo ważne, jednak doświadczenia wielu państw pokazują, że same instrumenty ekonomiczne nie wystarczą do trwałego odwrócenia kryzysu demograficznego. Decyzje dotyczące rodzicielstwa są silnie związane również z kulturą, społecznym prestiżem macierzyństwa, stabilnością relacji rodzinnych czy poczuciem bezpieczeństwa społecznego.
Dlatego chcemy rozmawiać także o kulturowym wymiarze macierzyństwa. W ostatnich dekadach w wielu krajach można obserwować zjawisko marginalizacji lub wręcz deprecjonowania roli matki. Macierzyństwo bywa przedstawiane jako przeszkoda dla rozwoju zawodowego czy samorealizacji, podczas gdy jego znaczenie społeczne pozostaje fundamentalne.
Panel poświęcony kulturowej afirmacji macierzyństwa ma służyć diagnozie tych zjawisk oraz refleksji nad tym, jakie działania w obszarze edukacji, mediów, kultury i debaty publicznej mogłyby przyczynić się do odbudowy społecznego szacunku dla rodzicielstwa.
Kto weźmie udział w tej debacie?
Będzie to w 100% kobiecy panel. Nie było to zamierzone, ale tak się po prostu złożyło i zapowiada się bardzo ciekawa i konstruktywna debata.
Pani Agata Lupoměská należy do Rady Rodziny i Demografii przy Prezydencie, gdzie zajmuje się problematyką polityki rodzinnej oraz ochrony rodziny w perspektywie międzynarodowej i środkowoeuropejskiej. Jej autorski pomysł, aby urlop macierzyński nazywać „etatem macierzyńskim”, zdobywa coraz większy rozgłos.
Pani Ewa Rejman jest prawnikiem specjalizującym się w prawie międzynarodowym oraz prawach człowieka, a jej działalność koncentruje się wokół zagadnień ochrony rodziny oraz praw kobiet.
Pani Anna Bosak, prezes Fundacji Priorytety, od wielu lat angażuje się społecznie w działania na rzecz rodzin i promocji kultury wspierającej rodzicielstwo.
Pani Jadwiga Wiśniewska, poseł do Parlamentu Europejskiego, aktywnie uczestniczy w debatach dotyczących polityki rodzinnej, ochrony dzieci i tożsamości kulturowej Europy.
6. Jeden z planowanych tematów to surogacja. Czy w Polsce surogacja jest praktykowana i czy działania obecnej koalicji rządzącej na rzecz związków partnerskich lub transkrypcji małżeństw jednopłciowych mogą prowadzić do upowszechnienia tej praktyki?
Zagadnienie surogacji nie jest wprawdzie wprost uregulowane w prawie polskim, ale obowiązujące regulacje krajowe pozwalają stwierdzić, że „macierzyństwo zastępcze” jest całkowicie zabronione. W wielu państwach doświadczenia ostatnich lat pokazują, że uznawanie nowych modeli rodzicielstwa bardzo często kończy się na postulatach legalizacji lub ułatwienia dostępu do surogacji.
W naszej ocenie debata o surogacji powinna uwzględniać przede wszystkim dobro dziecka oraz ochronę kobiet przed uprzedmiotowieniem i komercjalizacją ich ciała. Coraz więcej środowisk międzynarodowych dostrzega, że surogacja rodzi poważne ryzyka związane z eksploatacją ekonomiczną kobiet oraz traktowaniem dziecka jako przedmiotu kontraktu.
Czy Instytut Ordo Iuris sprzeciwia się tej praktyce? Jeśli tak, to jakie działania są podejmowane przez Instytut?
Instytut Ordo Iuris konsekwentnie sprzeciwia się praktyce surogacji, wskazując na jej poważne konsekwencje etyczne, prawne i społeczne. Nasze działania obejmują przygotowywanie analiz prawnych, działalność edukacyjną, udział w debatach międzynarodowych oraz współpracę z ekspertami i organizacjami z różnych państw.
Zasadniczo, eksperci Instytutu zajmują się składaniem opinii eksperckich do ONZ (m.in. dla Specjalnego Sprawozdawcy ds. przemocy wobec kobiet i ds. sprzedaży dzieci), aktywnym udziałem w konsultacjach, których efekty widoczne są w raportach ONZ potępiających surogację jako „wykorzystującą, nieetyczną i okrutną”. Instytut postuluje także globalny zakaz surogacji (zarówno komercyjnej, jak i „altruistycznej”) poprzez m.in. Protokół Fakultatywny do Konwencji o Prawach Dziecka. W ostatnim miesiącach z kolei złożyliśmy opinię do Komisji Europejskiej, gdzie postulowaliśmy uznanie każdej formy surogacji za handel ludźmi.
Wśród prelegentów ma być Specjalny Sprawozdawca ONZ ds. przemocy wobec kobiet i dziewcząt. Jakie jest jej stanowisko wobec surogacji i ideologii gender?
Pani Reem Alsalem, Specjalny Sprawozdawca ONZ ds. przemocy wobec kobiet i dziewcząt, należy dziś do najbardziej wyrazistych i najważniejszych głosów na forum międzynarodowym krytycznie oceniających praktykę surogacji. W swoim raporcie dla ONZ wskazywała, że surogacja może prowadzić do przemocy wobec kobiet, wykorzystywania ekonomicznego oraz naruszenia praw dzieci. Wezwała do jej całkowitego zakazu.
Pani Specjalny Sprawozdawca wielokrotnie podkreślała również znaczenie biologicznej rzeczywistości płci oraz konieczność ochrony praw kobiet opartych na obiektywnym rozumieniu płci biologicznej. W debacie międzynarodowej zwraca uwagę na zagrożenia wynikające z redefinicji pojęcia kobiety i marginalizowania doświadczeń kobiet opartych na rzeczywistości biologicznej.
Czy były wcześniej kontakty między przedstawicielami Instytutu Ordo Iuris a panią Alsalem?
Tak. Reprezentując Instytut Ordo Iuris – z ramienia jego Centrum Prawa Międzynarodowego – podczas 70. sesji Komisji ONZ ds. Statusu Kobiet w Nowym Jorku, w marcu 2026 r., miałam zaszczyt spotkać się osobiście z Panią Reem Alsalem. Nasza rozmowa dotyczyła m.in. zagadnień związanych z surogacją, ochroną kobiet oraz międzynarodową debatą dotyczącą praw człowieka.
Pani Alsalem podziękowała również przedstawicielom Instytutu za przesyłane analizy i opinie prawne przygotowywane przez Ordo Iuris. To dla nas ważny sygnał, że merytoryczne opracowania przygotowywane przez polskich ekspertów Instytutu są dostrzegane, pozytywnie odbierane i przede wszystkim wykorzystywane także na forum międzynarodowym, gdzie przyczyniają się do walki o sprawy bardzo ważne dla nas wszystkich.
W konferencji ma też wziąć udział Olivia Maurel z ramienia Casablanca Declaration, Co to za Deklarację z Casablanki? Czy Ordo Iuris jest sygnatariuszem tej deklaracji?
„Casablanca Declaration” to międzynarodowa inicjatywa skupiająca ekspertów, prawników, lekarzy, psychologów oraz osoby urodzone dzięki surogacji, których celem jest doprowadzenie do międzynarodowego zakazu praktyki surogacji.
Deklaracja zwraca uwagę na prawa dzieci, zagrożenia związane z handlem reprodukcyjnym oraz potrzebę ochrony kobiet przed ekonomiczną eksploatacją. Pani Olivia Maurel – rzeczniczka Deklaracji – która sama urodziła się dzięki surogacji, stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych głosów tego ruchu na świecie.
Instytut Ordo Iuris współpracuje ze środowiskami zaangażowanymi w działania przeciwko surogacji i popiera wiele postulatów podnoszonych przez sygnatariuszy Deklaracji z Casablanki. Ordo Iuris oficjalnie figuruje na liście 228 organizacji pozarządowych z 40 krajów, które w październiku 2025 podpisały wspólne oświadczenie popierające raport ONZ wzywający do zniesienia surogacji
Kim będą pozostali uczestnicy debaty o surogacji w ramach Konferencji o Macierzyństwie z 3 czerwca?
W rozmowie weźmie jeszcze udział pani Bettina Roska, reprezentuje ADF International, czyli międzynarodową organizację amerykańskiego Alliance Defending Freedom („sojusz na rzecz obrony wolności”) i specjalizuje się w międzynarodowym prawie praw człowieka oraz zagadnieniach związanych z ochroną rodziny i dzieci.
Z kolej dr Calum Miller jest znanym lekarzem, badaczem i bioetykiem związanym z University of Oxford. W swojej pracy koncentruje się przede wszystkim na etycznych aspektach współczesnych technologii reprodukcyjnych oraz zagadnieniach związanych z godnością człowieka i bioetyką.
Moderację panelu poprowadzi Pan dr. Bernardo García Larraín – chilijski ekspert i doradca ministra ds. rodziny, posiadający doświadczenie w zakresie polityki rodzinnej i społecznej.
Czy konferencja może przyczynić się do przygotowania programu wsparcia macierzyństwa i rodzicielstwa dla przyszłego rządu RP?
Mamy nadzieję, że konferencja stanie się ważnym głosem w debacie publicznej dotyczącej przyszłości polityki rodzinnej w Polsce. Naszą ambicją jest nie tylko diagnozowanie problemów, ale także przedstawienie konkretnych rekomendacji i dobrych praktyk.
W obliczu kryzysu demograficznego Polska potrzebuje długofalowej i odpowiedzialnej strategii wspierania rodzin, która będzie obejmowała zarówno rozwiązania ekonomiczne i prawne, jak również działania kulturowe i edukacyjne. Chcemy, aby konferencja była impulsem do takiej właśnie szerokiej debaty.
https://macierzynstwoxxiwieku.pl/